پست الکترونیکتماس با مانقشه سایتصفحه اصلیEnglishعربیورود اعضاsa1
 
۱۳۹۶ جمعه ۲ تير
اتحادیه مرکزی تعاونی های روستائی و کشاورزی ایران با در اختیار داشتن کارخانجات تولیدی مواد غذایی آیدا و صنایع تبدیلی مرکبات همچنین کشت صنعتهای جیرفت و شهید رجایی دزفول آمادگی خود را برای تامین انواع مرکبات ،صیفی جات ، مواد غذایی ، انواع حبوبات و نهاده های کشاورزی ،ماشین آلات کشاورزی اعلام می نماید
تعداد بازدید: 2278
 مصارف زكات
در ادامه مباحث زكات به موضوع  مصارف زكات مي پردازيم با اين توضيح كه اين مطلب برگرفته از سايت درس هايي از قرآن مي باشد.
مصرف زكات بايد دقيق و به جا و در مواردى كه خداوند دستور داده است باشد. در روايات مى‏ خوانيم: اگر زكات در جاى خود مصرف نشود، انسان ضامن است.(1)
 قرآن بعد از آنكه موارد هشتگانه مصرف زكات را در آيه 60 سوره توبه بيان مى‏ كند، در پايان مى‏ فرمايد: «فريضةً من اللّه و اللّه عليم حكيم». در هر يك از كلمات فريضه، عليم و حكيم نكته‏اى نهفته است:
 «فريضة»، يعنى تقسيم زكات واجب است و آن را جدى بگيريد. «عليم حكيم» يعنى خداوند مى‏داند كه حل مشكلات فقرا و نابسامانى‏ها در سايه انجام صحيح واجبات الهى و تقسيم صحيح زكات است، بنابراين مصارفى كه در قرآن براى زكات آمده عالمانه و حكيمانه است و اگر زكات در جاى خود مصرف نشود، برخلاف علم و حكمت است. در برخى روايات آمده است: اگر زكات در جايى مصرف شود كه مورد نهى خداوند باشد، پروردگار آن را قبول نخواهد كرد.(2)
 قرآن درباره تقسيم زكات مى ‏فرمايد: «انّما الصّدقات للفقراء و المساكين و العاملين عليها و المؤلّفة قلوبهم و فى الرّقاب و الغارمين و فى سبيل اللّه و ابن السّبيل فريضة من اللّه و اللّه عليم حكيم»(3)
 همانا صدقات (زكات)، براى نيازمندان و درراه‏ ماندگان و كارگزاران زكات و جلب دلها و آزادى بردگان و اداى بدهى بدهكاران و (هزينه جهاد) در راه خدا و تأمين در راه‏مانده است، اين دستور، فرمانى است از جانب خدا و خداوند، دانا و حكيم است. با توجّه به اين آيه، زكات در هشت مورد قابل مصرف است:

 اوّل و دوم: «الفقراء و المساكين» فقرا و مساكين
‏ امام صادق عليه السلام در تفاوت فقير ومسكين فرمودند: فقير، نيازمندى است كه از ديگران درخواست كمك نمى‏ كند، ولى مسكين كسى است كه به خاطر فشار فقر، از مردم درخواست كمك مى‏ كند.(4) شايد دليل آنكه حضرت درباره فقير فرمودند: كسى است كه سؤال نمى‏ كند، آيه 273 بقره باشد كه مى‏ فرمايد: «للفقراء الّذين احصروا فى سبيل اللّه» تا آنجا كه مى‏ فرمايد: «يحسبهم الجاهل اغنياء من التّعفف» فقرا همان كسانى هستند كه به‏ خاطر عفّت وسؤال نكردن از ديگران، بى‏ خبران آنان را اغنيا مى‏ پندارند.
 ناگفته نماند شرط فقير و مسكين بودن بيكارى نيست، چه بسا افرادى داراى شغل و كار و سهم يا سهامى باشند، ولى درآمد آنان كفايت مخارج زندگى آنها را نمى ‏كند. قرآن درباره آن كشتى كه حضرت خضر آن را سوراخ كرد، مى‏ فرمايد: صاحبان كشتى جمعى از مساكين كارگر بودند. «و امّا السفينة فكانت لمساكين يعملون فى البحر»(5)
 اسلام فقرزدايى را در رأس مصارف زكات قرار داده است. اگر نگاهى به آيات و روايات و سيره پيامبر اكرم و اهل بيت معصومش‏ عليهم السلام بياندازيم، اهميّت مسأله را بهتر و بيشتر درك خواهيم كرد. به چند نمونه توجّه كنيم:
 قرآن مى‏ فرمايد: در قيامت بهشتيان از دوزخيان مى‏ پرسند چه چيز سبب دوزخى شدن شما شد؟ آنان در پاسخ مى‏ گويند: «و لم نك نطعم المسكين»(6) ما به فكر گرسنگان نبوديم. حتّى اگر انسان مال و ثروتى ندارد، نمى‏تواند در برابر نيازمندان بى‏ تفاوت باشد، بلكه بايد ديگران را به كمك كردن تشويق و وادار كند و گرنه مورد توبيخ واقع مى‏ شود. «و لاتحاضّون على طعام المسكين»(7) قرآن رسيدگى به گرسنگان و فقرا را، طى كردن گردنه‏ هاى آزمايش مى‏ داند.(8)
 توجّه به گرسنگان، اختصاص به گرسنگان مسلمان ندارد، بلكه بايد همه مردم جامعه سير باشند. حضرت ابراهيم پس از بنا كردن خانه كعبه، در دعاى خود گفت: «و ارزق اهله من الّثمرات من آمن منهم» پروردگارا از مردم مكه هر كس ايمان دارد او را روزى ده. خداوند فرمود: من كفّار گرسنه را نيز رزق مى‏ دهم. «و من كَفَرَ فامتّعه قليلاً»(9)
 سير كردن گرسنگان عبادتى است كه امامان ما و اهل بيت عليهم السلام شخصاً انجام مى‏ دادند و براى اين كار كسى را نايب نمى‏ گرفتند. در تاريخ مى‏ خوانيم كه در كيفر و جريمه كفّار سخاوتمند، تخفيف داده مى‏ شد. نه تنها انسان‏ها كه به حيوانات و گياهان نيز بايد رسيدگى شود تا آنجا كه در حديث مى‏ خوانيم: سيراب كردن درخت تشنه همچون سيراب كردن مسلمان تشنه است.
 در اسلام، توجّه به گرسنگان تا آنجا مهم است كه اگر گرسنه‏اى نان مردم را سرقت كرد، به عنوان دزدى دستش قطع نمى ‏شود و اگر شخصى غذاى مردم را در انبار خود احتكار نمود و با تذكرات حاكم اسلامى بيدار نشد، حكومت اسلامى مى‏ تواند با او برخورد انقلابى كرده و گندم را از انبار او خارج كند.
 
سوّم: «العاملين عليها» كارگزاران زكات‏
 يكى از مصارف زكات، كسانى هستند كه براى جمع‏ آورى، تقسيم و حفظ اموال زكاتى، تلاش مى‏ كنند(10).
 آرى، همان‏گونه كه زندگى قاضى بايد تأمين شود تا به فكر گرفتن رشوه نيفتد، زندگى دست‏اندركاران مسأله زكات نيز بايد به نحوى تأمين شود و حتّى اگر بى‏نيازند بايد سهمى از زكات به آنان پرداخت شود(11) و بدين وسله مورد تشويق و محبت ديگران قرار گيرند تا به خاطر توسعه در زندگى به فكر رفتار ناروا نيفتند.
 حضرت على‏ عليه السلام پس از سفارشاتى كه به كارگزاران مسأله زكات مى‏ كند، مى‏ فرمايد: اگر به اين سفارشات عمل كنيد، قطعاً به پاداش بزرگترى خواهيد رسيد و به كمالى كه در شأن شماست نزديك خواهيد شد، زيرا خداوند به اموال زكاتى و به شما كارگزاران امر زكات و به تلاش و دلسوزى كه نسبت به حاكم اسلامى و فقراى تحت پوشش او داريد، نگاه لطف و مرحمتى دارد و هر كس كه مورد نظر و لطف خداوند قرار بگيرد، در بهشت با ما خواهد بود.(12)
 
چهارم: «المؤلّفة قلوبهم» تأليف قلوب
‏ سهمى از زكات بايد در راه توسعه و ترويج فرهنگ اسلام و دعوت ديگران به دين اسلام از راه ايجاد روابط حسنه و جذب قلوب آنان مصرف شود. از قديم گفته ‏اند هر گردوئى گرد است، ولى هر گردى گردو نيست. هر مؤمنى مسلمان هست، ولى هر مسلمانى مؤمن نيست. بسيارند كسانى كه مسلمان هستند، يعنى از شرك دورند و در مدار توحيد قرار گرفته ‏اند، ولى در مرحله ضعيفى از ايمان قرار دارند، اسلام براى آنكه دست اين افراد را بگيرد و به مراحل بالاتر ببرد، راه‏هايى را مطرح كرده است؛ از جمله سهمى از زكات براى كمك يا توسعه در زندگى آنان صرف شود تا با اين عمل معرفت و شناخت در جان آنان تثبيت شود. كسانى كه با اسلام داغ شده‏ اند، بايد با محبت‏ها پخته شوند، زيرا هر داغى سرد مى‏ شود، ولى هر پخته‏اى ديگر خام نمى‏ شود.
 كسانى كه به اسلام وارد شده‏ اند: «يدخلون فى دين اللّه»(13) با اين گونه رفتارها و محبّت‏ها، اسلام در درون جان آنان جاى گيرد.
 آرى، فرق است ميان كسانى كه داخل در اسلام شده‏ اند با كسانى كه اسلام و ايمان در روح آنان داخل شده است.
 امام باقر عليه السلام فرمود: مراد از «مؤلّفة قلوبهم» گروهى هستند كه توحيد را پذيرفته و از مدار شرك خارج شده‏ اند، ولى هنوز معرفت پيامبر صلى الله عليه وآله در قلبشان رسوخ نكرده است. پس بايد سهمى از زكات صرف اين گونه افراد شود تا محبت و معرفت در آنان تثبيت شود.(14)
 امروزه ابرقدرت‏ها با فرستادن كتاب‏ها، كشيش‏ها، كارشناس‏ها، دعوت‏نامه‏ ها، بورسيه‏ ها، هيأت‏هاى علمى و فنّى و صدها راه ديگر براى توسعه فكر خود و سلطه‏ گرى، سايه شوم خود را بر كشورها گسترش داده‏ اند، سفرها كردند، كنگره‏ ها گرفتند، توطئه‏ ها كردند، افرادى را با پول خريدند، به اسم جهانگرد وجب به وجب سرزمين‏هاى ما را گشتند و به اسم كارشناس فنى، اقتصاد ما و به اسم كارشناس نظامى، قواى مسلح ما را زير نظر گرفتند و بدتر از همه اينكه از بودجه خود ما عليه خود ما استفاده كردند، ولى متأسفانه مسلمانان با داشتن ده‏ها فرمان به سير و سفر، به هجرت و تبليغ، به فراگيرى علوم از شرق و غرب، از گهواره تا گور و از زمين تا ثريا در خواب غفلت فرو رفته‏ اند.
 فراموش نكنيم كه حضرت على عليه السلام در روزهاى آخر عمر مباركشان با ناله مي فرمود، مبادا ديگران در عمل به اسلام از شما جلو بيفتند، اگر ما امروز با پرداخت حق الهى دل افراد ضعيف را جذب كنيم، تمام توطئه‏ ها و تبليغات و تهاجمات دشمن را خنثى خواهيم كرد.

 پنجم: «فى الرّقاب» آزادى بردگان‏
 سهمى از زكات براى آزادسازى بردگان است. در طول تاريخ، درگيرى، جنگ، قتل و اسارت وجود داشته و آنچه مهم است بررسى سرچشمه‏ ها، هدف‏ها و نتايج اين نزاع‏ها است. اسلام انگيزه جنگ ابتدايى و جهاد را رفع فتنه و دفع موانع براى دعوت مردم به حق مى‏داند و براى همه امور جنگ و از جمله اسيران، برنامه‏ ها و آداب بسيار عالى و حكيمانه دارد.
 بردگان معمولاً كسانى هستند كه در جبهه جنگ با مسلمانان، اسير شده‏ اند كه در باره آنان چند طرح را مى‏توان تصور كرد:
 1- تمام اسيران را يكجا بكشيم كه اين كار با عاطفه و عقل و رأفت سازگار نيست.
 2- تمام آنان را يكجا آزاد كنيم. اين عمل سبب مى‏شود كه آنان دوباره تجديد قوا كنند و به جنگ ما بيايند.
 3- آنان را در اردوگاه‏ها نگهدارى كنيم. اين كار سبب تحمّل هزينه زياد و بارى بر دوش جامعه اسلامى است.
 4- اسرا را در ميان مسلمين تقسيم كنيم و پس از مدتى به تدريج آزاد نمائيم كه اين طرح اسلام و داراى امتيازاتى است. از جمله:
 الف: در اين طرح هزينه اسرا در ميان مسلمين تقسيم مى‏ شود و فشارى بر نظام وارد نمى‏ گردد.
 ب: اسرا در ميان توده امّت اسلامى با برنامه ‏هاى اسلام آشنا مي شوند و بسيارى از آنان دست از كفر و شرك برمى دارند. در تاريخ نام بسيارى از بردگانِ مسلمان شده كه منشأ آثار و بركات و به دست گرفتن مسئوليّت‏هاى حساس شده‏ اند، آمده است تا آنجا كه مادر شش امام معصوم ما، از كنيزان بوده ‏اند و فرزندان بسيارى از بردگان در زمره نوابغ قرار گرفته‏ اند. لذا كفّاره روزه خوردن و يا بسيارى اعمال نارواى ديگر، آزاد كردن بردگان قرار داده شده سهمى از زكات نيز براى خريد بردگان و آزاد كردن آنان اختصاص داده شده است.

 ششم: «الغارمين» بدهكاران
‏ سهمى از زكات براى بدهكارانى است كه توان پرداخت بدهى خود را ندارند. پيامبر صلى الله عليه وآله فرمود: «ايّما مؤمن او مسلم مات و ترك دَيناً لم يكن فى فساد و لا اسراف فعلى الامام ان يقضِه فان لم يقضه فعليه اثم ذلك»(15) بر امام و حاكم اسلامى است كه بدهى كسانى را كه بدهكارند و بدهى آنان به خاطر اسراف و فساد نيست، از سهم زكات پرداخت نمايد و در غير اين صورت گناهكار است.
 چه بسيارند افراد آبرومندى كه به خاطر بدهى، گرفتار وام‏هاى با بهره (ربا) مى‏شوند و هر روز بدهى آنان اضافه مى‏ گردد و به تدريج ورشكست شده و به فروش خانه و مغازه و ماشين خود مجبور مى‏شوند و آبروى چندين ساله آنان يكجا فرو مى‏ريزد و فرزندانشان تحقير مى‏ شوند. اگر هر يك از احكام الهى درست عمل شود، مشكلات جامعه حل مى‏ شود. خداى عليم و حكيم، از علم و حكمت بى‏ نهايت خود دستور داد تا بخشى از سهم زكات صرف پرداخت بدهى بدهكاران شود.
 بدهكارى كه امروز گيرنده زكات است، همچون پيچ و مهره زنگ زده‏ اى است كه اگر كمى روغن به آن برسد، دوباره به حركت درمى‏ آيد و فعاليّت‏هاى اقتصادى خود را از سرگرفته و چه بسا در فاصله كمى، خودش هم از زكات‏ دهندگان شود.

 هفتم: «فى سبيل اللّه» در راه خدا
 يكى از مصارف زكات، كارهاى عامّ المنفعة است كه رنگ الهى داشته باشد، يعنى خداپسندانه و به مصلحت عموم مردم باشد. همچون ساخت مدارس، مساجد، مسكن براى محرومان، درمانگاه، پل و يا كمك به ازدواج جوانان، كمك به زلزله‏ زده‏ ها، جنگ‏ زده‏ها، يا كمك به كتابخانه ‏ها، تبليغات اسلامى، تعظيم شعائر اسلامى، اصلاح و آشتى ميان مسلمين، ايجاد اشتغال براى بيكاران، آموزش حرفه و فن براى كسانى كه تخصص ندارند و ده‏ها نمونه ديگر.(16)
 يكى از امتيازات دين اسلام آن است كه هرگز بن‏ بست ندارد و در كنار كارهاى مشخص و رسمى، انواع كارهاى داوطلبانه و آزاد را نيز قرار داده است:
 اگر هفده ركعت نماز واجب و رسمى داريم، بيش از سيصد نوع نماز مستحبى داوطلبانه داريم.
 اگر سفر حج در ايام مخصوص است، سفر عمره در هر ماه جايز است.
 اگر خواندن سوره حمد در نماز واجب است، بعد از آن خواندن بيش از صد سوره ديگر آزاد است.
 اگر روزه در ماه رمضان رسمى است، در تمام ايام سال (غير از عيد فطر و قربان) روزه گرفتن داوطلبانه و اختيارى است.
 اگر خمس و زكات به مقدار معينى واجب شده است، پرداخت انواع صدقات و انفاقات بستگى به اراده پرداخت ‏كننده و شرائط ديگر دارد.
 اگر در مصرف زكات نامى از بدهكاران، بردگان، فقرا و كارگزاران زكات آمده است، مورد «فى سبيل اللّه» دست را باز گذاشته است كه هر كار خداپسندانه ديگر را نيز مى‏ توان انجام داد.
 ممكن است در زمانى كار خداپسندانه ساختن آب‏انبار باشد و در زمان ديگر لوله ‏كشى آب. اگر در زمانى چاپ كتاب راه خداست،ممكن است در شرايط و زمان ديگر كار خداپسندانه امر ديگرى باشد. بنابراين عبارت «فى سبيل اللّه» هر كار خيرى را دربرمى‏ گيرد.

 هشتم: «ابن السّبيل» در راه مانده
‏ «ابن السّبيل» يعنى فرزند راه، يعنى كسى كه در وطن خود فقير نيست، ولى در سفر به مناطق ديگر به خاطر تصادف، دزدى، بيمارى، گرانى و يا هر امر ديگر نياز به كمك دارد كه اگر مورد حمايت قرار نگيرد، جان يا آبروى او در معرض خطر قرار مى‏ گيرد و نياز مالى از يك سو و احساس غربت از سوى ديگر، فشار روحى و روانى خاصّى بر او وارد مى ‏كند. مكتب زنده اسلام كه در تمام برنامه‏ هايش به مسأله جان و مال و آبرو و شخصيّت افراد توجّه خاصى دارد، در اينجا نيز با اختصاص سهمى از زكات، هم آبرويشان را حفظ مى ‏كند وهم دغدغه آنان را برطرف مى‏ نمايد.
________________________________________
1) جامع الأحاديث، ج 9، ص 347.
2) جامع الأحاديث، ج 9، ص 347.
3) سوره توبه، آيه 60.
4) وافى، ج 10، ص 1640.
5) سوره كهف، آيه79
6) سوره مدّثر، آيه 44.
7) سوره فجر، آيه 18، همچنين حاقّه، 34، ماعون،3
8) سوره بلد، آيه11
 9) سوره بقره، آيه 126
10) وافى، ج 10، ص 165
11) تحرير الوسيله، امام خمينى (ره).
12) وافى، ج 10، ص 156
13) سوره فتح، آيه 2
14) جامع الأحاديث، ج 9، ص 242
15) جامع الأحاديث، ج 9، ص 259
16) تحرير الوسيله، امام خمينى (با اضافات).
 
امتیازدهی
میانگین امتیازها:1 تعداد کل امتیازها:3
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
-------سایت سازمان مرکزیطز
سازمان
بیمه تکمیلیغل
بیمه
فروشگاه الکترونیکی12
فروشگاه
اتحادیه سراسری تعاونی های کشاورزی باغداران ایرانicon
سامانه باغداران
Powered by DorsaPortal